استانبول سرا مرجع اطلاعات استانبول برای فارسی زبانان
استانبول در اواخر قرن نوزدهم، تنها نقطه تلاقی دو قاره نبود؛ بلکه جایی بود که رمزآلودگی شرق با میل به نوسازی و مدرنیته غرب به هم میرسید. در همین دوره، جنبش هنری آرت نو (Art Nouveau | هنر نو) که اروپا را تحتتأثیر خود قرار داده بود، با دعوت سلطان عبدالحمید دوم و بهواسطه حضور معمار ایتالیایی رایموندو دارونکو (Raimondo D’Aronco) و معماران لوانتنی، آرامآرام در خیابانهای استانبول جای خود را باز کرد.
ساختمانهایی که در آنها بازتاب طبیعت با ظرافتی شاعرانه بر سنگ، آهن و شیشه نقش بسته، امروز بهعنوان یکی از اصیلترین و کهنترین گنجینههای معماری شهر شناخته میشوند.
در ادامه، نگاهی میاندازیم به بناهایی که امضای آرت نوو را در چهره استانبول ماندگار کردهاند.
1. آپارتمان بوتر (Botter Apartmanı) | خیابان استقلال
آپارتمان بوتر که در سمت تونل خیابان استقلال قرار دارد، با نمای چشمگیر خود یکی از نخستین نمونههای معماری آرت نو در استانبول بهشمار میرود. این ساختمان که با نام Casa Botter نیز شناخته میشود، برای ژان بوتر، خیاط دربار عثمانی ساخته شده بود و در زمان خود هم بهعنوان خانه خانوادگی و هم محل برگزاری فشنشوها مورد استفاده قرار میگرفت.
نقابهای زنانه با چهرهای اندوهگین و نقشمایههای گیاهی که به سنگهای نما پیچیدهاند، از شاخصترین عناصر آرت نوو در این بنا هستند.
این ساختمان با مرمت «میراث شهرداری استانبول (İBB Miras)» دوباره به شهر بازگردانده شده و امروز بهعنوان فضای فرهنگی و طراحی مورد استفاده قرار میگیرد. نمایشگاههای دائمی و موقت متعددی در آن برگزار میشود.
هزینه ورود: رایگان
ساعات بازدید: همهروزه ۱۰:۰۰ تا ۱۹:۰۰
2. ولورا هان (Vlora Han) | سیرکجی
ولورا هان در قلب منطقه امینونو استانبول و در نزدیکی میدان سیرکجی قرار دارد؛ ساختمانی که بسیاری هر روز از مقابل آن عبور میکنند، بیآنکه متوجه زیبایی منحصربهفردش شوند. نردههای فلزی بالکنهای طبقه آخر، نمونهای درخشان از آهنکاری آرت نو هستند؛ جایی که فلز مانند یک اثر هنری شکل گرفته است.
همچنین نقش برجستههای گل رز روی نمای ساختمان باعث شده این بنا با نام «گلدار هان» نیز شناخته شود.
از آنجا که ولورا هان یک ملک خصوصی است، امکان بازدید از داخل آن وجود ندارد؛ اما میتوان نمای بیرونی و معماری ظریفش را از بیرون تماشا کرد.
3. آپارتمان مصر (Mısır Apartmanı) | خیابان استقلال
آپارتمان مصر که در سال ۱۹۱۰ ساخته شده، تفسیری باشکوهتر و عقلانیتر از معماری آرت نو بهشمار میآید. بالکنهای وسیع و جزئیات مجسمهگونهی نما، آن را به یکی از معتبرترین ساختمانهای بیاوغلو تبدیل کردهاند.
این بنا علاوه بر ارزش معماری، جایگاهی ویژه در تاریخ ادبیات ترکیه دارد؛ چراکه محمد عاکف ارسوی، شاعر سرود ملی ترکیه، آخرین روزهای زندگی خود را در این ساختمان گذرانده است.
در آپارتمان مصر، «خانه یادبود محمد عاکف ارسوی»، گالریهای هنری و شرکتهای مختلفی فعالیت میکنند و امکان بازدید از داخل ساختمان وجود دارد. همچنین در طبقه آخر، رستوران و کلاب معروف 360 با چشماندازی فوقالعاده قرار دارد.
4. کاخ خدیو (Hidiv Kasrı) | بیکوز
این بنای شاخص در بخش آسیایی استانبول، نمونهای درخشان از نفوذ طبیعت در معماری آرت نو است. شیشههای رنگی، فوارههای مرمری و نقشمایههای میوه و گل در سقفها، همگی گواهی روشن بر این سبک هستند.
کاخ خدیو همچنین یکی از اولین آسانسورهای استانبول را در خود جای داده و تلفیق هنر و فناوری را در لوکسترین شکل خود به نمایش میگذارد.
هزینه ورود: رایگان
ساعات بازدید: همهروزه ۰۹:۰۰ تا ۲۲:۰۰
5. آرامگاه و کتابخانه شیخ ظافر | بشیکتاش
این بنا که در مسیر سربالایی بین بشیکتاش و ییلدیز قرار دارد، یکی از خاصترین آثار رایموندو دارونکو است. برخلاف معماری سنتی آرامگاههای عثمانی، با خطوط منحنی و سایبانهای عریض خود توجه را جلب میکند و به همین دلیل، یکی از متفاوتترین نمونههای آرت نوو در استانبول بهشمار میرود.
تزئینات ظریف زیر گنبد، نقوش گیاهی و قلمکاریها، ترکیبی از عرفان شرقی و زیباییشناسی مدرن را به تصویر میکشند.
6. هتل پرا پالاس (Pera Palas) | پرا
اگرچه پرا پالاس ترکیبی از سبکهای مختلف معماری را در خود دارد، اما جزئیات فضای داخلی آن بهخوبی روح آرت نو را زنده نگه داشته است. بهویژه آسانسور معروف هتل با سازه چدنی و نردههای فرفورژه، یکی از نمادینترین نمونههای این سبک محسوب میشود.
پرا پالاس میزبان شخصیتهای بزرگی چون مصطفی کمال آتاتورک و آگاتا کریستی بوده و امروزه یکی از نمادهای مهم تاریخ معماری جهان بهشمار میآید.
اتاق موزه آتاتورک: بلیت کامل: ۱۱۳٫۵۰ لیر | دانشجویی: ۳۰ لیر
ساعات بازدید: هر روز ۱۰:۰۰–۱۱:۰۰ و ۱۵:۰۰–۱۶:۰۰
در ورودی هتل، میتوانی به Patisserie De Pera سر بزنی و دسرهای فوقالعادهای امتحان کنی یا با شرکت در مراسم چای عصرانه هتل، تجربهای متفاوت داشته باشی.
دیگر مکانهایی که میتوان معماری آرت نو را در استانبول دید
اگر دوست داری معماری شهری استانبول را عمیقتر کشف کنی و فضاهای هنری و زیباشناسانه را به مسیر گردش خود اضافه کنی، این بناها را هم در لیستت قرار بده:
آپارتمان فریج | شیشحانه: با کاریاتیدها (پیکرههای زنانه) روی نما، جسارت آرت نوو در استفاده از فیگور انسانی را نشان میدهد.
هوبیار هان | سیرکجی: نمونهای زیبا از تلفیق شرق و غرب، با کاشیهای فیروزهای و نقشمایههای آرت نوو.
کاراکوی پالاس | کاراکوی: در ورودی تونل، با جزئیاتی نرم و منحنی، نمونهای اصیل از معماری لوانتنی.
اقامتگاه تابستانی سفارت ایتالیا | تارابیا: بنایی در کنار بسفر با هماهنگی نامتقارن چوب و فلز.
عمارت راغب پاشا | جادهبستان: یکی از مرموزترین و باشکوهترین خانههای ساحلی بخش آسیایی، با شیشههای رنگی و تزئینات سقفی چشمگیر.
