مسجد چینیلی استانبول

مسجد چینیلی استانبول

مسجد چینیلی | مسجد کاشی‌شده (Çinili Cami) ، مسجد والده میانه یا مسجد ماه‌پیکر کوسم والده سلطان، یکی از بناهای تاریخی برجای‌مانده از دوره عثمانی است که در قرن هفدهم میلادی ساخته شده است. این مسجد کوچک بیشتر به دلیل تزئینات کاشی کاری گسترده اش شناخته شده است که نام آن را به خود اختصاص داده است.

این مسجد در منطقه اسکودار استانبول، در محلۀ «ولیده آتیک» و در تقاطع خیابان علامه و کوچۀ حمام چینچین قرار دارد. دروازه‌های ورودی این مسجد به دو خیابان «کوچۀ مسجد چینیلی» و «کوچۀ حمام چینچین» باز می‌شوند.

تاریخچه ساخت مسجد

این مسجد به دستور «ماه‌پیکر کوسم سلطان»، همسر سلطان احمد اول و مادر سلطان مراد چهارم و سلطان ابراهیم، در سال ۱۰۵۰ هجری قمری (۱۶۴۰ میلادی) ساخته شده است. مجموعه‌ای که به همراه این مسجد ساخته شده شامل یک مدرسه، یک وضوخانه، یک آب‌خوری عمومی، یک مکتب، یک چشمه و یک حمام دوگانه می‌باشد.

معماری و تزئینات

مسجد چینیلی استانبول دارای طرحی مربع‌شکل با گنبدی تکی است که بر روی هشت‌ضلعیِ گوشه‌ها قرار گرفته است. دیوارهای داخلی مسجد تا ارتفاع طاق‌نماها با کاشی‌های نفیس و زیبای قرن هفدهم میلادی پوشیده شده‌اند. این کاشی‌ها با نقش‌هایی از گل‌های لاله، میخک، گل رز و بابونه و ترکیبی از رنگ‌های سفید، آبی روشن، بنفش، لاجوردی، قرمز و سبز تزئین شده‌اند.

نور داخل مسجد از طریق ۲۰ پنجره، که در دو ردیف بالایی و پایینی قرار دارند، تأمین می‌شود. در کاشی‌های پنجره‌های پایینی آیات قرآن از جمله «بسم‌الله» و آیة‌الکرسی نوشته شده‌اند. در پنجره‌های بالایی نیز سوره فتح با خط سفید بر روی زمینه‌ای بنفش رنگ نقش بسته است.

منبر مرمرین مسجد نمونه‌ای برجسته از هنر حجاری دوره عثمانی است که با شبکه‌های ظریف و بی‌نظیری تزئین شده است. محراب مسجد نیز با کاشی‌های نفیس پوشیده شده است. همچنین در بخش بالایی مسجد، محلی مخصوص برای سلطان ساخته شده است.

تزئینات خارجی و سایر بخش‌ها

وضوخانه‌ای با هشت ستون مرمرین و گنبدی ظریف در حیاط مسجد قرار دارد. در کنار آن یک سبیل زیبا و دو مقبره نیز در محوطه قرار دارند که متعلق به بهرام آقا و همسرش هستند.

مرمت و تغییرات

مسجد در طول تاریخ چندین بار مرمت شده است. در سال‌های ۱۸۹۰ تا ۱۸۹۳ میلادی به طور کامل بازسازی شد. همچنین در سال ۱۹۶۴ میلادی، قسمت کلاهک و مناره مسجد بر اثر برخورد صاعقه تخریب شد و پس از آن، با سبکی متفاوت بازسازی گردید.

معمار و دیگر آثار

معمار مسجد چینیلی «قاسم آقا» بوده است که از معماران برجسته دوره عثمانی به شمار می‌رود. وی همچنین سازندۀ عمارت باغچه‌های توپکاپی و کوشک بغداد است. در کنار مسجد، یک چشمه و مقبره‌ای قرار دارد که به نام «قاسم بابا» معروف است.

توصیف توسط نویسندگان تاریخی

«اولیا چلبی» در سیاحت‌نامه خود به این مسجد اشاره کرده و آن را «مسجد کوسم والده سلطان» نامیده است. وی از این مسجد به عنوان بنایی باشکوه و روشن یاد کرده که در مکانی مرتفع و با چشم‌انداز زیبا ساخته شده است. او همچنین به اقدامات خیریه کوسم سلطان همچون ساخت مدرسه و توزیع هدایایی در مکه و مدینه اشاره کرده است.

مسجد چینیلی یکی از زیباترین نمونه‌های هنر کاشی‌کاری عثمانی و نمادی از شکوه و زیبایی معماری اسلامی است که ارزش تاریخی و فرهنگی بسیاری دارد.

نقشه و موقعیت جغرافیایی مسجد چینیلی استانبول